اصل زوجیت

از ویکی جنسیت
نسخهٔ تاریخ ‏۱۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۶ توسط Arabzadeh (بحث | مشارکت‌ها) (←‏پانویس)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زوجیت مهمترین مفهوم در تبیین کمیت ، کیفیت و اهمیت تفاوت های زن و مرد در بیان دینی است. آیات پرشماری از قرآن کریم بر مفهوم زوجیت و آثار آن دلالت دارد. [۱] زوجیت مفهومی است که در برگیرنده نوعی قرینگی، تفاوت ، تشابه، تعادل و در عین حال نقصی است که به وسیله طرف دیگر کامل می شود. دو شی متضاد در عین حال مشابه که قرینه هم هستند و وقتی کنار هم قرار می گیرند ، اصطلاحا جفت و متعادل می شوند را زوج می گویند. [۲]

زوجیت در قرآن

خداوند متعال می فرماید:«وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ؛ و از نشانه ‏هاى او اينكه زوج هایی از جنس خودتان براى شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد، و در ميانتان مودّت و رحمت قرار داد در اين نشانه ‏هايى است براى گروهى كه تفكّر مى كنند». [۳] در این آیه شریفه خداوند متعال ضمن تاکید بر اتحاد زن و مرد در منشاء خلقت، به زوجیت آنها که در بردارنده مفهوم هم سری، قرینگی، نیاز متقابل و مکملیت است تاکید می کند. ایجاد سکونت و آرامش ، اتحاد و رحمت مهمترین کارکرد این زوجیت است. این گونه تفاوت بین زن و مرد ،زمینه ساز تجاذب، تعامل، تعادل و تکامل طرفینی است نه آنکه منشا انشقاق ، رقابت و فراتری و فروتری باشد. بر این اساس همان گونه که شهید مطهری اشاره می کند ، منشا فروتری یا ظلم به زنان را نبایستی در ماهیت تفاوت های تکوینی آنها جستجو کرد بلکه منشا فروتری ریشه در عملکرد جاهلانه نسبت به مقتضیات این زوجیت است. [۴] سعی در شبیه شدن زنان به مردان و بالعکس ، یکی از جاهلانه ترین راهبردهایی است که باعث به هم ریختن نظام زوجیت می شود. فرو ریزی نظام زوجیت ، نیاز متقابل و در نتیجه مکملیت متقابل را به چالش می کشد. دو انسانی که به یکدیگر نیازمند نیستند و کمال آنها در گرو کمال هم نیست ، به لحاظ طبع استخدام گر و تمامیت خواه از یک سو و محدودیت امکانات اجتماعی از سوی دیگر، رقیب هم خواهند شد. رقابتی که به استخدام و استثمار و تبعیض منتهی می شود و سکونت ، آرامش ، رحمت و مودت بین دو جنس و جامعه را دچار مخاطره می سازد. از این رو اعتقاد داریم مهمترین راهبرد رفع تبعیض ها و فروتری زنان تقویت نظام زوجیت است نه ایجاد نظام مبتنی بر مشابهت. در روایات پرشماری از راهبرد تشبیه زنان به مردان یا بالعکس به شدت نهی شده و آثار شوم مادی و معنوی را بر آن مترتب کرده یا دوری از رحمت الهی را وعید داده است. این امر نشان می دهد که دخالت های اجتماعی می تواند اصل زوجیت را با مخاطره روبرو سازد و کارکردهای آن را از بین ببرد.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. . النساء : 1 ؛الأعراف : 189 ؛النحل : 72 ؛الروم : 21 ؛فاطر : 11 ؛يس : 36 ؛الزمر : 6 ؛الشورى : 11 ؛الشورى : 50 ؛الزخرف : 12 الذاريات : 49 ؛النجم : 45 ؛القيامة : 39 ؛النبأ : 8
  2. . أنّ الأصل الواحد في هذه المادّة: هو ما يكون له جريان خاصّ و برنامج مخصوص في طول وجوده و بقائه معادلا و مقارنا لآخر. فالزوج لا يكون على هذا الأصل الّا واحدا كواحد من الذكر و الأنثى فلا بدّ من ملاحظة كونه عدلا و في مقابل آخر نظيره.و أمّا إطلاقه على المتعادلين: فباعتبار شموله عليهما على البدل. و هذا النحو من التعادل: توجب تقارنا معنويّا، كما في الزوجين، سواء كان- التقارب المكاني أيضا موجودا أم لا؛ التحقيق في كلمات القرآن الكريم، ج‏4، ص: 362
  3. . الروم : 21
  4. . استاد شهيد مرتضى مطهرى، مجموعه يادداشت‏هاى استاد مطهرى، (به نقل از نرم افزار یادداشت ها استاد مطهری نسخه1.2) مرکز تحقیقات علوم اسلامی نور، ج‏5، ص: 147